Konteyner hatları 2025 ve 2026’da tarihî bir sipariş dalgası başlattı. Sipariş defteri, yani tersanelerde inşa edilmeyi bekleyen gemilerin toplam kapasitesi, 2026’da rekor seviyelere çıktı. Sektörde şimdi en çok sorulan soru şu: Bu gemiler denize indiğinde navlunlara ne olacak?
Rakamlar
- Mayıs 2026: Linerlytica’ya göre sipariş defteri yaklaşık 13 milyon TEU‘ya ulaştı. Bu, mevcut filonun %38,3‘ü demek; küresel finans krizinden bu yana görülmemiş bir oran.
- Temmuz 2026: Sipariş defteri 1.712 gemi ve 13,72 milyon TEU ile yeni bir rekor kırdı; oran filonun %40’ını aştı.
- Sipariş hızı: 2026’nın ilk dört ayında verilen yeni siparişler 1,9 milyon TEU‘yu geçti. Bu hızla yıl sonunda 2025’teki 5,1 milyon TEU‘luk rekorun aşılması bekleniyor.
- Tersaneler: Siparişlerin yaklaşık onda sekizi Çin tersanelerinde.
Teslimatlar ne zaman?
Yeni kapasitenin büyük bölümü 2027 ve 2028‘de teslim edilecek:
- Alphaliner, 2027 ve 2028’de toplam 1.000 yeni gemi ve 8,5 milyon TEU kapasitenin piyasaya gireceğini hesaplıyor.
- Linerlytica, tüm tersane slotları dolarsa yalnızca 2028‘deki teslimatların 5,5 milyon TEU‘yu aşabileceğini öngörüyor.
Neden şimdi kapasite fazlası yok?
Braemar’dan Jonathan Roach, piyasadaki mevcut gücü “ödünç alınmış” olarak tanımlıyor. Kızıldeniz krizi nedeniyle gemilerin Ümit Burnu’ndan dolaşması, filonun önemli bir bölümünü uzun seferlere bağladı. Süveyş’e dönüş hızlandıkça bu kapasite serbest kalacak. Yeni teslimatlar da eklenince arz tarafının piyasayı belirlemesi bekleniyor.
Yük sahipleri için olası sonuçlar
- Navlun baskısı: Arz talepten hızlı büyürse navlunlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşabilir.
- Kontrat görüşmeleri: 2027 için uzun dönemli fiyat konuşacak firmalar, piyasadaki kapasite beklentisini pazarlıkta dikkate alabilir.
- Servis değişiklikleri: Kapasite fazlası dönemlerinde hatlar sefer iptali (blank sailing) ve servis birleştirmeye başvurabilir. Bu da transit süre ve sefer düzenini etkiler.
Ancak tahminler kesin değil: Kızıldeniz’deki güvenlik durumu, gemi hurdaya ayırma hızı ve küresel ticaret talebi tabloyu değiştirebilir.
Sık sorulan sorular
Sipariş defteri nedir?
Tersanelere sipariş verilmiş ama henüz teslim edilmemiş gemilerin toplamıdır. Genellikle gemi sayısı ve TEU kapasitesiyle ifade edilir.
Yeni gemiler navlunu kesin düşürür mü?
Kesin değil. Arz artışı fiyatlara baskı yapabilir, ancak talep, rota değişiklikleri ve hurdaya ayırma da sonucu belirler.
Kaynaklar
- Riviera: Record-smashing box ship orderbook fuels overcapacity concerns
- Global Trade: Container ship orderbook hits record 13 million TEU
- Kuehne+Nagel: Containership orders hit record high despite looming overcapacity fears
- Logistics Management: Top 30 ocean carriers 2026 – walking a capacity tightrope
Bu yazı 26 Ekim 2026 tarihine kadar yayımlanmış kaynaklara dayanır.
