Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni açık denize bağlayan tek deniz yolu. 2026’da başlayan ABD–İran savaşından bu yana boğazdan geçen gemi sayısı kriz öncesinin çok altında. Ekim 2026’da ise gemilere yönelik saldırılar belirgin biçimde arttı.
Ekim 2026’da neler oldu?
- Saldırılar: İngiltere Denizcilik Ticaret Operasyonları (UKMTO), 1–15 Ekim arasında bölgede gemilere yönelik 21 saldırı kaydetti.
- Batan gemiler: Singapur bayraklı konteyner gemisi GFS Pride, boğazdan geçerken isabet aldı, yandı ve battı. Singapur Denizcilik ve Liman İdaresi’ne göre mürettebatın tamamı tahliye edildi. Dökme yük gemisi Cape Dao da battı; gemi ilk olarak 23 Eylül’de vurulmuştu. Bu olayda bir Hint mürettebat hayatını kaybetti.
- Sebep tartışmalı: İran tarafı gemilerin “izinsiz rotada” mayına çarptığını açıkladı. Denizcilik kaynakları ise kimliği belirsiz bir mermi ya da insansız hava aracı ihtimaline işaret etti.
- İran’ın gerekçesi: İran, saldırıları ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukaya ve Eylül’de sıkılaştırılan yaptırımlara yanıt olarak artırdığını açıkladı.
Geçiş sayıları
| Günlük geçiş | |
|---|---|
| Kriz öncesi ortalama (Argus) | 138 |
| Savaşın ilk haftaları (Argus) | en fazla 5 |
| 7 Ekim 2026 (Windward) | 18 |
| 14 Ekim 2026 (Windward) | 6 |
| 21 Ekim 2026 (Windward) | 14 |
Rakamlar farklı veri sağlayıcılardan geliyor ve sayım yöntemleri farklı. Ama tablo açık: trafik, kriz öncesinin küçük bir bölümünde dalgalanıyor.
ABD’nin açıklaması
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Brad Cooper, 26 Ekim’de boğazdaki ana geçiş rotalarında İran mayını bulunmadığını açıkladı. CENTCOM’a göre son altı ayda ABD desteğiyle 3.000’den fazla gemi boğazdan geçti. İran ise boğazın kapalı olduğunu söylüyor. Bu iki açıklama bağımsız olarak doğrulanamıyor.
Sigorta ve maliyet
Savaş bölgesine giren gemiler için savaş riski sigortası ayrı alınır ve prim her sefer için yeniden fiyatlanır. Dünya Ekonomik Forumu’nun Nisan 2026 tarihli analizi, özel sigortacıların bölgeden çekilmesiyle hükümetlerin “son çare sigortacı” rolüne girdiğini anlatıyor. Bu primler, Körfez yüklerinin navluna savaş riski ek ücreti olarak yansıyor.
Körfez’e yük gönderenler için kontrol listesi
- Servis durumu: Hat, Körfez limanlarına hâlâ doğrudan sefer yapıyor mu, yoksa yükü bir aktarma limanında mı bırakıyor?
- Ek ücretler: Savaş riski ek ücreti teklife dahil mi, sonradan mı eklenecek?
- Kargo sigortası: Poliçenizde savaş ve grev riskleri kapsamda mı? Sigortacınızla yazılı olarak teyit edin.
- Teslim şekli: Incoterms seçimi, riskin hangi noktada alıcıya geçtiğini belirler. Bkz. Uluslararası Teslim Şekilleri.
- Süre payı: Aktarma ve bekleme ihtimaline karşı teslim tarihine pay bırakın.
Sık sorulan sorular
Hürmüz Boğazı kapalı mı?
İran boğazın kapalı olduğunu söylüyor; ABD ise ana rotaların açık olduğunu ve gemilerin ABD desteğiyle geçtiğini açıklıyor. Fiilen geçiş sürüyor, ancak sayılar kriz öncesinin çok altında.
Savaş riski ek ücretini kim öder?
Navlunu kim ödüyorsa, ek ücretler de genellikle ona yansır. Bu, satış sözleşmenizdeki teslim şekline bağlıdır.
Kaynaklar
- Euronews: Another tanker catches fire near Hormuz after two cargo ships sunk in attacks (15 Ekim 2026)
- US News / Reuters: Two ships sink near Hormuz after being hit by projectiles amid surge in attacks
- gCaptain: Containership sinks as Hormuz attacks spiral out of control
- Arab News: US touts role in Gulf oil exports as CENTCOM chief flies over Hormuz Strait
- Windward: Strait of Hormuz insights
- Argus: Traffic through Hormuz remains minimal
- World Economic Forum: What stopping war-risk insurance in the Strait of Hormuz tells us
Bu yazı 26 Ekim 2026 tarihine kadar yayımlanmış kaynaklara dayanır.