Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), 2050 civarında net sıfır emisyon hedefi için Net-Sıfır Çerçevesi‘ni (Net-Zero Framework, NZF) hazırladı. Kabul edilirse bu, bir sektörün tamamı için küresel ölçekte uygulanan ilk karbon fiyatlandırma kuralı olacak. Ancak karar bir kez daha ileri bir tarihe kaldı.
Çerçeve ne öngörüyor?
Kısaca iki unsur var:
- Yakıt standardı: Gemilerin kullandığı yakıtın sera gazı yoğunluğu her yıl belirlenen hedeflerin altında kalmalı.
- Fiyatlandırma: Hedefi aşan gemiler, aradaki fark için ödeme yapar (“remedial unit”). Hedefin altında kalan gemiler ise kredi kazanır.
Kural, 5.000 GT ve üzeri uluslararası sefer yapan gemileri kapsayacak şekilde tasarlandı.
Ekim 2025: bir yıllık erteleme
Çerçeve, Ekim 2025’teki olağanüstü MEPC oturumunda kabul edilecekti. Ancak üye devletlerin 57’si toplantının bir yıl ertelenmesi yönünde, 49’u devam edilmesi yönünde oy kullandı. Muhalefetin merkezinde ABD vardı. ABD, çerçevenin ticari denizcilik üzerinde ağır bir ekonomik yük yaratacağını savunan bir etki değerlendirmesi sundu.
2026: görüşmeler sürüyor, anlaşma yok
- Nisan 2026 (MEPC 84): Komite, ülkelerin itirazlarını çözmek için bir ara çalışma grubu kurulmasına karar verdi.
- Eylül 2026 (Londra): Çalışma grubunun toplantısı (ISWG-GHG 22) yeni bir anlaşma olmadan sona erdi. Söz alan ülkelerin yaklaşık üçte ikisi, sera gazı fiyatlandırmasında merkezi bir sistemi destekledi. Ancak bu sistemin ayrıntıları çözülemedi.
- Ekim 2026: Başlangıçta Ekim 2026’da yeniden toplanması beklenen oturumun takvimi değişti.
Yeni takvim
| Toplantı | Tarih |
|---|---|
| Ara çalışma grubu (ISWG-GHG 23) | 23–27 Kasım 2026 |
| MEPC 85 | 30 Kasım – 3 Aralık 2026 |
| Ertelenen olağanüstü oturumun devamı | 4 Aralık 2026 (MEPC 85’teki görüşmelere bağlı) |
Çerçeve Aralık’ta kabul edilirse, IMO’nun zımni kabul prosedürüne göre en erken 1 Mart 2028’de yürürlüğe girebilir. Kabul edilmezse veya yeniden ertelenirse takvim daha da kayar.
Ne anlama geliyor?
Armatörler için: Yeni gemi siparişlerinde yakıt seçimi (LNG, metanol, amonyak hazır tasarımlar) bu karara bağlı. Belirsizlik sürdükçe yatırım kararları da gecikiyor.
Yük sahipleri için: Çerçeve yürürlüğe girerse karbon maliyeti, bugün AB ETS’de olduğu gibi navluna ek ücret olarak yansıyabilir. Fark şu: AB ETS yalnızca AB limanlarına bağlı seferleri kapsıyor; IMO çerçevesi ise küresel olacak.
AB ile ilişki: AB, IMO düzeyinde küresel bir kural kabul edilirse kendi ETS düzenlemesini gözden geçireceğini belirtmişti. Bu nedenle iki süreç birlikte izlenmeli. Bkz. AB ETS 2026 yazımız.
Sık sorulan sorular
IMO Net-Sıfır Çerçevesi şu an yürürlükte mi?
Hayır. Ekim 2025’te kabul edilmedi. Ertelenen oturumun 4 Aralık 2026’da yeniden toplanması planlanıyor.
Yürürlüğe girerse hangi gemileri kapsar?
Tasarıma göre 5.000 GT ve üzeri, uluslararası sefer yapan gemileri.
Kaynaklar
- Xinhua: IMO to establish intersessional working group to address Net-Zero Framework concerns
- El Estrecho Digital: The negotiation of the IMO’s Net-Zero Framework ends in London without a new agreement (4 Eylül 2026)
- Shipping and Oceans: IMO makes steady progress on the Net Zero Framework
- DNV: IMO MEPC 84 – revisiting the net-zero framework
- DNV: Decision on the IMO Net-Zero Framework delayed for one year
- IMO: The IMO Net-Zero Framework – FAQs
Bu yazı 26 Ekim 2026 tarihine kadar yayımlanmış kaynaklara dayanır.